Saç neden çabuk yağlanır?

Sabah yıkıyorsun, akşama doğru dipler yine ağırlaşmış oluyor. Ertesi gün saçını toplamaktan başka pratik bir çaren kalmıyor. Bu, kuaför koltuğunda en sık duyduğumuz şikayetlerden biri ve genelde aynı endişeyle geliyor: yanlış bir şey yapıyor olma ihtimali.

Çoğu durumda öyle değil. Saçının ne kadar çabuk yağlı göründüğü büyük ölçüde telinin yapısıyla ilgili, yani senin seçmediğin bir şeyle. Ama o hızı yavaşlatan ya da hızlandıran alışkanlıklar da var ve onlar tamamen senin elinde.

Bu yazıda çabuk yağlanmanın gördüğümüz üç ana sebebini, yağlanan saçın kaç günde bir yıkanması gerektiğini ve şampuan seçerken neye bakman gerektiğini anlatacağız. Buradaki gözlemler kurucumuz Gökmen Altınay'dan geliyor; 40 yılı aşkın süredir kuaför koltuğunun başında ve aru'nun hikâyesi de o koltukta başladı.

Saç neden çabuk yağlanır? Koltukta gördüğümüz üç etken

Saç derisi kendi yağını (sebum) sürekli üretir; bu normal ve saçın için gerekli. Asıl mesele üretilen miktar değil, o yağın ne kadar hızlı görünür hale geldiği. Üç etken diğerlerinin belirgin şekilde önüne geçiyor:

1. İnce telli olman. Şikayetin birinci etkeni: aynı miktar yağ ince telde daha belirgin durur, dip çabuk yapışır.
2. Saçında işlem olmaması. İşlem görmemiş telin yüzeyi daha kapalıdır, yağ boylara daha hızlı iner.
3. Saçınla farkında olmadan oynaman. Gün içinde en sık yapılan hata: el, dipte duran yağı boylara kendi yayar.

İlki ve ikincisi saçının yapısı, üçüncüsü alışkanlık. Üçünü de tek tek açalım.

İnce telli saç neden daha çabuk yağlı görünür?

Yağlanma derdiyle koltuğa oturanlar genelde ince telli. Çoğu zaman sebep saç derisinin çok daha fazla yağ üretmesi değil, aynı miktar yağın ince telde daha belirgin durması.

İnce tel az yer kaplar ve çabuk yatar. Dipteki yağ tellerin arasına dağıldığı anda saç hacmini kaybeder, dip yapışır ve göz bunu anında "yağlanmış" diye okur. Kalın telli bir saçta aynı miktar yağ telin yüzeyine yayılır, hacim korunur ve durum bir süre daha fark edilmeyebilir.

Bunun pratik sonucu şu: ince telli saçta hedef yağı tamamen sıfırlamak değil, dibi hafif tutmak. Ağır formüller bu saçta yağın yaptığı işi ürünle tekrar yapar.

İşlemsiz saç neden daha çabuk yağlanır?

Bu, çoğu kişinin beklemediği bir cevap: boyasız ve balyajsız saç daha çabuk yağlanabilir.

Sebebi saç telinin yüzeyi. Boya ve açıcı gibi renk işlemleri telin dış katmanını (kütikül) kaldırır, tel gözenekli hale gelir. Gözenekli bir tel dipten gelen yağın bir kısmını içine çeker, yağ boylara daha yavaş iner. İşlem görmemiş saçın teli ise daha kapalıdır: yağ tele girmek yerine yüzeyde kalır ve boylara daha çabuk ulaşır.

Yani boyalı arkadaşın saçını iki günde bir yıkarken senin her gün yıkama ihtiyacı duyman, saçının "daha sorunlu" olduğu anlamına gelmiyor. Çoğu zaman tersi: saçın işlem görmemiş ve sağlam olduğu için yağ engelsiz yol alıyor.

Saçınla oynamak yağlanmayı hızlandırır mı?

Evet, ve koltukta en sık gördüğümüz alışkanlık bu. Çoğu kişi yaptığının farkında bile değil: konuşurken saçı arkaya atmak, telefondayken bir tutamı parmağa dolamak, gün içinde defalarca dipten karıştırmak.

İki şey aynı anda oluyor. Elinin kendi yağı ve gün boyu tuttuğun her şeyin kalıntısı saça geçiyor. Bir yandan da dipte duran yağı kendi elinle boylara taşıyorsun.

Bu alışkanlığı bırakmanın maliyeti yok, denemesi de kolay: elini saçına götürdüğünü fark ettiğinde durman yeterli.

Yağlanan saç kaç günde bir yıkanmalı?

Gün aşırı. Yıllardır verdiğimiz cevap bu ve çabuk yağlanan saçların büyük kısmı için doğru aralık. Yanına iki not ekliyoruz:

• Tek şampuanlama yeter. Saçında şekillendirici ürün ya da belirgin bir birikim yoksa ikinci tura gerek yok.
• Suyu ılık tut. Çok sıcak su saçı kurutabilir ve yağlanma hissini de çözmez; dipteki yağ ılık suyla da çıkar.

Peki her gün yıkamak zararlı mı? "Saçı yıkadıkça daha çok yağlanır" cümlesini sık duyarsın, ama bunu gösteren bir çalışma yok. Tersine, yıkama sıklığını inceleyen yayımlanmış bir çalışmada sık yıkayanlarda saç derisinde biriken yağın daha az olduğu ölçülmüş. Yani her gün yıkamak zorunda kalıyorsan bu tek başına saçına zarar veren bir şey değil; yıkamayı dibe yoğunlaştırıp uçları payına düşenle bırakmak yeterli.

Yağlı saç şampuanı seçerken neye bakmalı?

Yağlanan saçta amaç en güçlü temizleyiciyi bulmak değil. Aradığın şey dibi gerçekten arındıran ama saçı sertçe soymayan bir formül.

Dört pratik ölçüt:

• Arındırıcı olsun, ağır olmasın. Yoğun nem ve onarım vaadi taşıyan şampuanlar ince telli saçta dibi ağırlaştırır. Etikette "besleyici" ya da "yoğun bakım" gibi ifadeler ağır basıyorsa o ürün büyük olasılıkla senin saçın için değil.
• Sülfatsız da arındırabilir. Güçlü temizlik için sülfat şart değil; nazik temizleyiciler de dipteki yağı ve ürün kalıntısını alır, üstelik saçı gıcırdayana kadar soymadan. Ayrımın ne olduğunu ve kime gerektiğini sülfatsız şampuan yazısında ayrıca anlattık.
• Bakımı uçlarda ve az tut. Maske ve krem tipi ürünler dibe değil, kulak hizasının altına uygulanır. İhtiyacından fazlası saçı ağırlaştırır; ağırlaşan saç yağlanmış görünür ve seni yine erken yıkamaya iter.
• Popüler olanı değil, saç tipine uyanı seç. Herkesin övdüğü şampuan senin telin düşünülerek tasarlanmamış olabilir.

aru'da bu ölçütlere göre kurduğumuz şampuan Joba: dipteki yağı ve ürün kalıntısını alır, sülfat içermez, saçta birikip zamanla ağırlık yapan silikon türevlerini taşımaz.

Kaşıntı, kepek ya da kızarıklık da varsa

Bu yazıdaki her şey bakım ve alışkanlık üzerine. Yağlanmaya inatçı kepek, kaşıntı, kızarıklık ya da belirgin bir hassasiyet eşlik ediyorsa konu yalnız şampuan seçimiyle çözülmeyebilir; bir dermatoloğa görünmek en doğrusu. Kuaför koltuğu saçı okur, saç derisine teşhis koymaz.

Saçının hızını tanı

Çabuk yağlanma bir kusur değil, bir hız meselesi. İnce telli ve işlem görmemiş bir saçın varsa yağ hızlı ilerler. Yıkama arasını uzatmak istiyorsan sıra şu:

1. Elini saçından uzak tut.
2. Gün aşırı ve ılık suyla yıka.
3. Dibi ağırlaştırmayan bir şampuan seç.

Üçüncüsünde kararsızsan yedi soruluk Kendinle Buluş testinde ince tel ve çabuk yağlanmayı işaretle; karşına çıkan rutin tek şampuandan ibaret olabilir.